# زخم شریانی (Arterial Ulcer) چیست؟

---

## 🟥 ① زخم شریانی چیست؟

زخم شریانی (Arterial Ulcer یا Ischemic Ulcer) زخمی است که به علت کاهش شدید خون‌رسانی شریانی به پوست و بافت‌های پا ایجاد می‌شود.

وقتی شریان‌های پا به دلیل آترواسکلروز یا سایر بیماری‌های عروقی تنگ یا بسته شوند، اکسیژن کافی به بافت‌ها نمی‌رسد و زخم ایجاد شده قادر به ترمیم نخواهد بود.

زخم شریانی یکی از مهم‌ترین علل تهدیدکننده اندام تحتانی است و در صورت درمان نشدن می‌تواند به سیاه شدن انگشتان یا حتی قطع عضو منجر شود.

---

## 🟦 ② چرا زخم شریانی ایجاد می‌شود؟

شایع‌ترین علت، آترواسکلروز (تصلب شرایین) است.

عوامل خطر عبارت‌اند از:

• دیابت

• سیگار

• فشار خون بالا

• چربی خون بالا

• افزایش سن

• بیماری مزمن کلیه

• بیماری عروق محیطی

• سابقه سکته قلبی یا مغزی

هرچه کاهش خون‌رسانی شدیدتر باشد، احتمال ایجاد زخم بیشتر خواهد بود.

---

## 🟨 ③ علائم زخم شریانی چیست؟

زخم شریانی معمولاً ویژگی‌های زیر را دارد:

• زخم دردناک

• ایجاد زخم روی انگشتان، پاشنه یا لبه خارجی پا

• سرد بودن پا

• رنگ‌پریدگی یا کبودی پوست

• سیاه شدن انگشتان در مراحل پیشرفته

• کاهش یا نبود نبض پا

• پوست نازک، براق و خشک

• رشد کم موهای پا

• درد هنگام استراحت، به‌ویژه شب‌ها

برخلاف زخم وریدی، زخم شریانی معمولاً بسیار دردناک است.

---

## 🟩 ④ زخم شریانی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک ممکن است از روش‌های زیر استفاده کند:

• معاینه کامل پا

• بررسی نبض‌های اندام

• شاخص مچ پا به بازو (ABI)

• سونوگرافی داپلر رنگی

• اندازه‌گیری فشار انگشتان پا (Toe Pressure)

• اندازه‌گیری اکسیژن پوست (TcPO₂)

• سی‌تی آنژیوگرافی یا ام‌آر آنژیوگرافی

• آنژیوگرافی در صورت نیاز

این بررسی‌ها شدت کاهش خون‌رسانی و محل انسداد شریان را مشخص می‌کنند.

---

## 🟪 ⑤ درمان زخم شریانی چگونه است؟

درمان فقط پانسمان زخم نیست.

مهم‌ترین هدف، بازگرداندن جریان خون به پا است.

درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

### درمان علت زمینه‌ای

• ترک کامل سیگار

• کنترل دیابت

• کنترل فشار خون

• درمان چربی خون

• داروهای ضدپلاکت و سایر داروهای تجویزشده

### باز کردن شریان

• آنژیوپلاستی با بالون

• استنت‌گذاری در بیماران منتخب

• جراحی بای‌پس شریانی

### مراقبت از زخم

• پانسمان مناسب

• دبریدمان در صورت مناسب بودن خون‌رسانی

• درمان عفونت

• مراقبت تخصصی از زخم

در بسیاری از بیماران، بدون اصلاح خون‌رسانی، زخم بهبود پیدا نخواهد کرد.

---

## ⬜ ⑥ نکته کلیدی

هر زخمی که روی پا ایجاد شود، زخم دیابتی نیست. اگر علت زخم، کاهش خون‌رسانی باشد، ابتدا باید جریان خون اصلاح شود؛ در غیر این صورت، حتی بهترین پانسمان‌ها نیز اثر کافی نخواهند داشت.

---

## 📖 ⑦ بیشتر بدانید

- آترواسکلروز چیست؟

- ایسکمی بحرانی اندام تحتانی

- لنگش متناوب اندام تحتانی

- آنژیوپلاستی عروق پا

- جراحی بای‌پس عروق اندام تحتانی

- گانگرن (سیاه شدن انگشتان پا)

---

## 👨‍⚕️ ⑧ نظر متخصص تپش

بسیاری از بیمارانی که با زخم پا مراجعه می‌کنند، سال‌ها فقط تحت درمان پانسمان قرار گرفته‌اند، در حالی که علت اصلی، کاهش شدید خون‌رسانی بوده است. امروزه با تشخیص زودهنگام و باز کردن شریان‌های پا به روش آنژیوپلاستی یا جراحی بای‌پس، در بسیاری از بیماران می‌توان زخم را ترمیم کرد و از قطع عضو جلوگیری نمود.

---

## 🔵 ⑨ باورهای نادرست رایج

❌ همه زخم‌های پای دیابتی فقط به دلیل دیابت ایجاد می‌شوند.

❌ پانسمان به‌تنهایی زخم شریانی را درمان می‌کند.

❌ درد زخم شریانی طبیعی است و باید تحمل شود.

❌ اگر انگشت پا سیاه شد، قطع عضو حتمی است.

❌ در بیماران سالمند درمان مؤثری وجود ندارد.

---

## 🟢 ⑩ خلاصه مقاله در ۳۰ ثانیه

✔️ زخم شریانی در اثر کاهش شدید خون‌رسانی به پا ایجاد می‌شود.

✔️ درد شدید، سردی پا، زخم‌های دیرترمیم و سیاه شدن انگشتان از مهم‌ترین علائم آن هستند.

✔️ تشخیص با معاینه، ABI، سونوگرافی داپلر و آنژیوگرافی انجام می‌شود.

✔️ درمان اصلی، بازگرداندن جریان خون با آنژیوپلاستی یا جراحی بای‌پس همراه با مراقبت تخصصی از زخم است و می‌تواند در بسیاری از بیماران از قطع عضو جلوگیری کند.

---

## 📚 منابع علمی

- Global Vascular Guidelines on Chronic Limb-Threatening Ischemia (SVS/ESVS/WFVS)

- European Society for Vascular Surgery (ESVS) Clinical Practice Guidelines

- Society for Vascular Surgery (SVS) Clinical Practice Guidelines

- American Heart Association/American College of Cardiology (AHA/ACC) Guideline for Peripheral Artery Disease

- European Society of Cardiology (ESC) Guidelines on Peripheral Arterial Diseases

- Trans-Atlantic Inter-Society Consensus (TASC II)